jueves, 10 de octubre de 2024

La pista de aeromodelismo


En esto de las viejas imágenes, lo que mas me fastidia es que cuando me piden o busco una fotografía concreta, la mayoría de ocasiones no la hay, o la que tengo no se ve bien, o....  Sin embargo cuando no la buscas te aparecen, no una si no dos o mas. Hay quien a eso le llama las leyes de Murphy.

   En varias ocasiones me han hecho falta fotos donde se pudiera ver la que fue pista de aeromodelismo del pabellón, y no había, hoy os muestro dos. La de arriba es de una postal comercializada, Ed. Perla. (podría ser incluso de foto Perla, pero no tengo el dato), y la otra es de una de las fotografías que el amigo Jorge Gómez Barril me ha dejado.  Hasta se parecen, aunque la de Jorge tiene mas miga, veis donde se permitía el aparcamiento, pues no hace tanto tiempo de eso, la foto se hizo el 16 de marzo de 1980.  ¡ah!, bueno si, hace 44 años. ¡Como pasa el tiempo!!!!

 

miércoles, 9 de octubre de 2024

Hotel Salgado, Verín

Este año me he propuesto, fomentar la aparición de entradas de la provincia, Ourense es una gran ciudad pero también una grandísima provincia. Hasta ahora el problema no era de falta de interés, en el tema, si no de desconocimiento, y entenderéis que escribir de algo solo por los datos que consigues en una investigación, es difícil y tiene todas las papeletas de cometer errores o como poco, quedarse corto.

    A lo largo de estos casi 17 años de andadura de www.ourensenotempo.com  lo mejor que me ha pasado es el haber aumentado mi "patrimonio" de forma increíble, y no me refiero a propiedades si no a conocidos que en muchos casos se han transformado en amistades.  

    La historia, cercana en el espacio y el tiempo, nos gusta a muchos y en los últimos tiempos han proliferado iniciativas como: Todos tenemos alguna relación con los Peares. Loiro na Memoria. Maceda en Imaxes. Imágenes de Verín. .... Grupos de Ourensanos, que disfrutan recordando su historia. 

Con ellos intento colaborar en lo que puedo, pero reconozco que es poco, así que, vamos a intentar cambiar eso.

Solicitudes como la de hoy se repetirán en el tiempo. Hoy voy a "excitar" (así lo dirían nuestros mayores...) a los amigos de   imágenes de Verín, en busca de su ayuda.


Foto modificada por Carlos Salgado Álvarez??

Quiero escribir un artículo sobre el viejo Hotel Salgado de Verín, uno de los emblemáticos de la villa del Tamega. 

En un primer sondeo de prensa antigua, nos vamos al año 1894 en que el Hotel ya estaba establecido, y no debía de irles mal, ya que la noticia insinuaba que los presos de la cárcel de la villa, iban a tener un menú especial por gentileza de los propietarios del Hotel, sería con motivo de alguna festividad???. 

En 1897 se anunciaba con esta descripción: 

Planta Baja: Salón teatro, espacioso comedor, escritorio y jardín

Planta Principal: Magnificas habitaciones, 17 con balcones

Cocina francesa y española.

Desde 1898 el hotel me consta implicado en los carnavales de la villa,  pero participaba en todos los aspectos culturales. El 10 de febrero de 1909 llegaba el cine al hotel proyectándose la primera película en el Salón Salgado, ubicado en los bajos del hotel. (cuatro años antes Jaime Pacheco y Jose Gil habian realizado su primera exhibición en la villa y y finalmente se instaló en el hotel la primera sala fija, hay datos y fotos de otras salas al aire libre).  El Salón se llevaba usando como teatro y sala cultural desde la apertura del hotel hacia 1890. 

 Sin embargo su etapa más interesante por su papel histórico, fue en 1911, cuando se convirtió en el centro de las miradas de todo el país, aunque de manera oficial nadie prestaba atención....  se vivían momentos complicados en Portugal. El cambio de régimen iniciado en 1910 con la primera república portuguesa culminaba con la aprobación de la constitución de 1911 y la villa de Verín por su cercanía resultaba atrayente para todos los vecinos que buscaban seguridad, incluso sabemos que miembros de la derrocada realeza portuguesa se refugiaron en la villa, siendo el Hotel Salgado el lugar escogido para esa tensa espera.   

Existe una larga lista de personalidades alojadas en el hotel, asi como detalles de reuniones de gran importancia politica, sin olvidar que incluso se habla de historias de espionaje europeo....

Hasta aquí...  ahora espero vuestra ayuda para continuar, y si es posible aportar fotos....


Un último detalle: Al menos desde 1926 dirigía el establecimiento el matrimonio formado por   Isabel Zorzano (falleció en el 29) y Manuel Reigosa Taboada, pero no debemos olvidar que el fundador había sido el primer marido de doña Isabel, Abelardo Salgado (fallecido en 1902), de hecho en honor a él se mantuvo el nombre del establecimiento en todo momento. Y si mis datos no fallan, cesó en la acvtividad hotelera en 1941 con la muerte de Reigosa.


Si se os ocurre buscar informacion en archivos os recuerdo que al menos Ciudad Rodrigo, Baños de Molgas y Verín comparten en su historia el haber tenido un Gran Hotel Salgado al servicio de sus viajeros. 

martes, 8 de octubre de 2024

Publicidad "llama"tiva


 No voy a reincidir en el tema de la gran calidad de los publicitarios Ourensanos, el marketing parece ser una de nuestras mejores opciones laborales. El caso es que con este anuncio que me encontré, queda claro que el impacto es lo que se busca.

¿Quién puede ver ese titular y no seguir leyendo?.  si incluso, advertía que el incendio se podía ver desde calles altas de la ciudad. Por fortuna el incendio no era tal, sino que querían decirnos que en el Bazar "Gran Barato" los precios eran tan bajos que los artículos duraban menos en la tienda que si se quemaran en un pavoroso incendio.

Ya aprovecho para comentar que en aquel año de 1912, en que se producía el "incendio", El numero 54 de la calle Progreso era aproximadamente el mismo que hoy (si no me confundo, ahí esta un centro auditivo), pero esa coincidencia no es mas que una casualidad, los números de los edificios en la calle Progreso han tenido tantos cambios, que tener localizados todos los negocios a lo largo del tiempo es tarea imposible.



lunes, 7 de octubre de 2024

Cuatroca????


No se me ocurren mas opciones que la de Cuatro Caminos, pero me cuesta reconocerlo. No es solamente que no quede en pie ninguno de los muros ni siquiera la casa que se ve a la derecha, es que lo que hoy son calles anchas, de aquellas eran caminos estrechos de tierra y sin aceras.

Corregidme si me equivoco, pero al fondo supongo que se ven las casas de la avenida de Buenos Aires, y por poco, pero no se ve el viejo asilo San José, la casa de la derecha, aunque solo se ve en parte, debe de ser la que muchos recuerdan como casa de Matilde Lloria. 

Antes de que nos liemos, os recuerdo que cuatroca, lo formaban la calle Bedoya con solo el primer tramo en "casi" buen estado, la parte que comenzaba en Maristas y llegaba hasta Emilia Pardo Bazan, estaba.... La calle Teluro, ya existia pero con otro nombre, que tal vez reconozcais. Desde casi las Mercedes hasta.... existia un camino llamado: Camino al Caneiro*. de este queda la calle que asi conocemos, Teluro, y la otra parte que tenia un trazado difícil de explicar, si no me equivoco de ella queda un paso entré edificios y el pequeño tramo que sube a la avenida de Buenos Aires delante de la estatua de los Ramones.

La calle Cabanillas a pesar de haberse abierto siendo yo, ya un buen mozo, confieso que no la tengo en la cabeza, para abrirla, el colegio tuvo que ceder un gran trozo de terrno que le hizo perder su flamante campo de futbol  y se reorganizaría todo...

Si podéis aportarme datos, os lo agradezco.


*Este es uno de los temas que hace tiempo tengo en cartera, para profundizar, pero necesito ayuda profesional. no se si sabeis que los caneiros eran unas construcciones que se utilizaban a lo largo de los rios, el Miño era uno de los mejores,  para la pesca con artes, no con caña. El caso es que poner a esa calle el nombre de Camino al Caneiro hace pensar en la existencia de uno en las cercanias, y no lo veo.... 

viernes, 4 de octubre de 2024

El Ribeiriño, un puente y un barrio

 

Ponte Ribeiriño. Archivo Loty A.H.P. de Lugo

O Ribeiriño ¿unha ponte, un barrio??

Hai tempo que quería escribir este artigo, e sempre o deixo á espera de máis información, pero nunca chega. 

    Quizais as súas orixes un tanto anárquicas á sombra do crecemento da vila de Canedo, e quizais a necesidade de dar servizo á que poderiamos chamar a primeira estación de ferrocarril de Ourense, sexan os culpables. Como podedes ver na fotografía que Antonio Passporte fixo a finais dos anos 20 para a editorial Loty, paralela ao Miño había unha estrada na que, para cruzar o val e un humilde regato, se construíu a ponte do “Ribeiriño”; que probablemente deu nome ao barrio; Segundo a miña información, a vía do tren discorría un pouco máis cara ao río, e pra chegar ao final da liña tiña que superar unha pendente que, aínda que pouco pronunciada, nos meses de inverno co frío, convertíase nun problema para os traballadores do ferrocarril, e din que había cuadrillas encargadas de espallar area nos carrís...

    Quizais esta necesidade de persoal, xunto coa necesaria pra carga e descarga dos vagóns de mercadorías, fose dalgún xeito a xustificación do nacemento do "barrio". Non puiden confirmar que nun primeiro momento fosen chabolas, pero tampouco coñezo ningún edificio grande, é certo que se hoxe dás un paseo pola coñecida como Praza do Ribeiriño, onde se atopan as casas máis antigas, algunha delas restaurada. Con vistas ao río e a tranquilidade que se sente na zona, son unha opción envexable pra vivir (opinión persoal).

    Dende o principio o barrio funcionou coma se fose unha unidade familiar. Portas abertas e espírito de colaboración entre veciños.  Javier “El manco” (que perdera o brazo na guerra), facía cada semana un caldo nunha pota enorme, e todos os veciños alimentábanse con el, nena, vai buscar caldo onde o manco…. Vou.

Eternas tardes de verán xogando na praza, ata que o resto da familia acudia con cadeiras e mesas pra organizar unha modesta pero abundante merenda, cea entre charlas, risas etc...

    Antes de que alguén se equivoque, non conto os meus recordos, senón os que me contou no seu día o meu bo amigo Andrés Pereiro Sotelo, e agora lémbrame a súa sobriña Olga.

    Pero volvamos á historia. O Ribeiriño e as súas xentes estiveron sempre condicionados ben polo tren ou polo río. O tren que coñecemos atravesouno dende 1881 e a risco de equivocarse, diría que o que hoxe é a praza do barrio era o lugar onde estaba a parada. (sei que estanse a facer estudos sobre o tema) Realmente faltaban tan só 4 anos pra inauguración da estación de Canedo en 1885 (na praza de Vicente Risco), pero para entón xa se creara algún almacén e negocio polo que habería continuidade.


Arquivo www.canedo.eu Manuel Domínguez Quiroga

O río, pola súa banda, tamén ofrecía opcións de traballo, aínda que hoxe parece estraño, houbo quen vivía da pesca no Miño, e por suposto barqueiros que facilitaron a travesía cando A Ponte Vella non estaba operativa, pero a isto hai que engadirlle, por exemplo, que en 1903 concedeuse un uso de 2400 litros por segundo para un muíño fariñeiro. 

Outros negocios alí foron: arredor de 1908 a fundición de ferro “La Colectiva” xestionada por Higinio Ameijeiras. (que, se era a mesma persoa que creo, era un personaxe polifacético, xa que como xornalista dirixiu o Tío Marcos da Portela e formou parte da xunta directiva das sociedades recreativas ourensanas en diversas épocas. Unha das pirotecnias que existían na cidade, estivo alí, a  do Machete, pero lamentablemente, como adoita suceder con estas empresas, os accidentes desprazáronos ou facían que desaparecesen.  A oferta foi completada por almacéns de madeira, bares, pequenas tendas de alimentación, como a da Angelita e Avelino. , e ata un forno de pan, o do Pepito.   

Respecto do estilo de vida xa vos dixen que era como unha familia, pero iso non podía evitar que o barrio fose coñecido por varios feitos tristes. Á parte das liortas de lanzamento de pedras que a comezos do século XX eran moi habituais entre a xente nova, o que me obriga a lembrar a Lelé, unha das persoas queridas de Canedo cunha puntería incrible, máis dun dos cativos do barrio que se atreveu a meterse con el. , pensando que 30 metros era unha gran distancia para que golpeara, puido verificalo.  "Mátarele Lelé", berrábanlle. (Hai pouco aseguráronme que era o primeiro ourensán de pel negra, e podería ser). Xa me saín do tema.    

Díxenvos que houbo varios feitos tráxicos, o primeiro foi a morte por afogamento dunha moza xitana nunhas circunstancias que conmocionaron a toda a provincia. Estaba "correndo roupa" no río coa sobriña pequena do seu mozo, con quen se ía casar ao día seguinte, a pequena caeu ao río, pra salvala tirouse ela a auga e conseguino, pero entre o peso de as varias saias que levaba, o susto, e o feito de non saber nadar, afogouse.

O outro caso foi un dos tantos accidentes de embarcacións no río, con altas doses de irresponsabilidade, subirse a eses barcos sen saber nadar era cando menos temerario... O 13 de xuño de 1933 morreron 5 dos trece ourensáns que daban un paseo polo Miño na zona do ribeiriño.

Pero ese tema deixareino hoxe para un dos meus artigos de crónica negra. Pra rematar isto recordarei algúns nomes ou máis ben alcumes de veciños do barrio. Nalgúns casos, habería que incluílos no recompilatorio de Ben Cho Shey: La Capona e un deles,, ou o moi orixinal da: “Cagónaola”, unha empresaria do barrio, propietaria dun café onde cantaba con frecuencia Toñito Patata quen competia coas vedettes contratadas polo dono doutro bar: O Capador, onde estivo a primeira televisión do barrio. Como vedes, a oferta recreativa para tan pequeno espazo xa estaría completa, pois non, había outro bar, o de Elías. 

Estes últimos datos e nomes corresponden aos anos 50-60, e é probable que as primeiras edificacións da zona remóntanse a 1840, como vivendas de pescadores. co cal queda a porta aberta pra atopar novos datos e recordos

 Hoxe quen se lembra???


Praza do Ribeiriño 1956 foto Pueblo Gallego